Eternal Agora

Photo by Pixabay on Pexels.com

BC 2000 zunzan Ur khaw kah Abram amingna thlang pakhat te Pathen lawng a tyk (Tawngcuek. 11). Ur khaw he zaan Mesopotamia (Babylonia) ram kah khaw pakhat la awm. Tahe Iraq khaw kaak ben la awm. Tede Haran khaw ah awm veng Pathen kah khyna awl a zak (Tawngcuek. 12). Abram lawng ongna on Haran (Paddan-Haram) khaw te a cehtak. Haran khaw a cehtak vengah Abram tah kum 75 law pon. Zaan Haran khaw tah tahe Turkey ram khaw kaak ben on Syria ramri tengah awm. Tevengah, Pathen lawng Abram nala, na cadil thli lawng Kanaan ram a pang u ai, a ti na. Zaan Kanaan ram tah tahe Israel ram, Palestine ram, Lebanon ram ben on Jordan ram boih a hawp tila Baibul cathom thli lawng ati. Abraham tah zaan Kanaan ram la zawh azin tih Izip (Egypt) ram benla daih a pok. Bethel on Ai laklaw a pha vengah bawkthang (altar) a sak tih Pathen a koh (Tawngcuek. 13) – amah tetah Jordan tuiva khawtlaak ben (tahe West Bank, Israel) la awm. Hebron khaw West Bank tengah bawkthang a sak bal, teah pahoi a na awm. Aca Lot tah Sodom on Gomorrah khaw (Jordan khaw kaak ben thuk) ah awm.

Isak acun. Pathen lawng Abraham nala Isak te luciik huih la thluut (amah tetah Moriah tlangah) a ti na. Moriah tlang tah tahe Jerusalem Old City kah Temple Mount (Islam thli kah Dome of The Rock on AlAqsa Mosque awmna hyyn) la awm. Islam (Muslims) bawkna lawng amami kah Prophet Mohammad vaan la a luuina hyyn la awm – tetila a tangna u. Zaan Solomon sengpahrang lawng asak Jerusalem Temple sakna hyyn la khaw awm. Amah tetah Babylon sepahrang Nebuchadnezzar II lawng a phe tih awm tlaih nawh de, Herod bawi lawng a pabe la Jerusalem Tempul te kop a sak pe (Zisu ko ko a ceh na Jerusalem Tempul la awm). Tekah Herod bawi lawng a sak Jerusalem Tempul tah Rom ralkap thli lawng AD 70 zun zan ah a phe pe kop la awm dawngah tihin to Jerusalem ah Judah thli kah Tempul awm tlaih nawh. Amah te hyyn ah Muslim thli kah bawkim Al-Aqsa Mosque on Dome of The Rock sak pe tyr la awm. Aka law hamkoi Messiah lawng he dilai ah ngaai-mawngna a van khyn ai, Jerusalem Tempul (a pathumna) a sak kop vetih tempul luciik huih thluutna awm sak kop ai tila Judah thli (Judaism) lawng a tangna u. Tekah Messiah tah Pathen Capa manawh, thlanghing pakhat la awm ai, ti. Zisu te Khrih Messiah nih tite a tangna u nawh dawngah.

Zakawp (Israel) tah Haran (tahe Turkey ram a kaak ben/khawlaw ben) la heng. Tecongah, a zu a ca thli on Kanaan ram la a mel u kop (Tawngcuek. 31 – 35). Haran kalawng Gilead, Shechem, Bethel khaw ben a awmna rym Hebron khaw ah kop a pha.

Amaza thli lawng Joseph a theekhaa na u tih Izip ram saal la a zoih pe u (Tawngcuek. 37). Tahe Israel ram Jordan tuiva ral khawtlaak ben West Bank kalawng Izip ram ben la a khum sak a ti ngaihna. A hu la Izip ram kah bawi la a na cong pe. Zakawp imkhui kaw boih (aka tanghue Jacob cathli boih) Izip ram ben la khaw a pawng u (Tawngcuek. 46). Joseph dungah awmtheen on khaw a nasa u thai de a hula tah Joseph aka ming nawh Izip ram kah Bawi (Pharaoh) thai lawng Israelca thli saal tamnaa la a hawna. Mosi lawng Israelca thli a mawt – Kanaan ram (suktui on khawitui a laawngna ram; zaan nupa lawng awmnokna ram; Abraham-Isak-Zakawp lawng khawsakna ram) ben la te Pathen lawng kop a mawt pe u. Ramcar-ramhym ah kum 40 thlai a vir u khing congah Joshua dungah Jericho vawngpui on Jordan tuiva a kaat u tih Kanaan ram (tahe Israel, Palestine, Lebanon ram ben on Jordan ram) ah akuun u. Tede, tihin to Kanaan ram ah ngaimawngna awm thai nawh. Kanaan ram tak vaan atah ngaimawngna awm popa te pahawi amah te lawngah phawng la awm.

Amah hetah, zaan Babylonia ram kah a ka awm Abram te Pathen lawng a khy tih Abraham-Isak-Zakawp dawngah Kanaan ram pangsakna kawng la awm. Muithla ben ham byng nawh, Israelca thli kah hing-khawsakna awlrui (historical events) la khaw awm. Khrih thlangbol hamla tah Khrih rangon vaan Jerusalem, Kanaan ram thai kawng te phawng la awm.


Make a one-time donation

Choose an amount

$5.00
$15.00
$100.00

Or enter a custom amount

$

Mah awlka on theology Pathen awltak cuihna cathut ca-uk ca-bel zawl ca tangkiik hun. Ka cathut thli he free de website he free nawh. Nan bawmna u saw ah Bawipa lawng zoutheenna pe tare hawn seh! Your contribution is appreciated.

Donate

Discover more

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Posted in