Eternal Agora

Photo by Piyush Kumar Dugar on Pexels.com

Feb 20th — he Chin National Day la awm. Camaw veng Christmas hawna popa de atu dawngah Christmas awm tite ka pok sam nawh. Khrihca boih lawng Pathen capa Zisu thangna khawhin te pok khypna la Christmas poi sai la awm — Zisu thangna khawhin Baibul dawngah awm nawh. A thangna khawhin lak ah Zisu amah te awlpuikoek la a thut.

Chin National Day he voi mezoh na hawna pon? Atu dawngah CND ng’hawna u popa kai? A tawiboek cala thut ka ngaih.

Zaan Chin nupa (Chin society) lawng zaan phung on khaw ana sak u. Tethli kah khawsak-ram-awk (phung) he zaan Europe ram kah phungrym pakhat on lou ahih — amah tetah “Feudalism” ati.

Zaan nupa lawng khaw aka uk bawi (chieftain/village chief) ana khyh u. Tethli lawng lou hyn on khaw hyn a khyh u tih thlangping (bibi kung thli) lawng tethli ham bi ana bi pe. Khaw bawi lawng tethli te ana uk tih raina tawng veng Khaw bawi lawng a ruun pe van. Tethli lawng Khaw bawi kah awl a ngai pe u — khaw bawi kah awl olh phung nawh. Bawi — Tamna phung ti kawi nih palh manawh. Bawi phun on Tamna phun tila ana awm hang. Tamna phun (saal phun) lawng metyk a khaw Bawi phun la awm thai nawh. Bawipa lawng ca tawngpa a cun atah a capa lawng ana pa hyn ah tlyp ngawl pe thai la awm. Tamna on a cadil thli lawng Bawipa on a miphun kah awl te a ngai pe ai — olh phung nawh.

Amah te ang khawsakna (phung) te — Feudalism (fiudoelicim) ti. Democracy khawsakna (phung) tah tetila nawh — lang. Bawi lawng ram on thlangping uk nawh, thlangping lawng Bawi ana tyk tih “tyk la aka awm Bawi” lawng thlangping ana uk. Bawi — Tamna phung rym dawngah hing tlaih nawh tih, Democracy phung thai rang on hing u la awm. Bawi — Tamna phung rym he Chin ramkaak (southern) ben atah a tha raa nawh de Chin ramlyn (northern) ben atah tlungla tlung sa lol la awm. He ang phung rym (Feudalism) phe tih loihna ben Democracy ukna ava pai pon, angna lawng Chin ram a thy van pon, mami tah loih pon tila zaan nupa lawng awmngaih on khawdokna khawhin te — Chin National Day la phat hawna u la awm. Tedawngah, Chin National Day tah Chin Democracy Day la awm. Kawl ram Ralkap kah ukna (Military Dictatorship) hui ah awm ngaih tlaih nawhna khaw tyngsak pahoi la awm. Ralkap he Bawi hyn ah ngawl tih thlangping he Saal hyn ah awmsakna Ralkap kah ukna khaw Chin National Day lawng a douh.

Ralkap ukna oen Feudalism te Chin National Day lawng ana olh de ta. Democracy lawng Ralkap ukna oen Feudalism te ana olh de ta. Democracy kah ral pakhat bal tah “Tribalism” ti.

Tribalism (Traibal-licim) te he atu nym? Ka imkhui cakaw ngai seh; ka miphun ngai seh; kaimi khaw (village) ngai seh; kai bu (church) ngai seh — “ngai seh” aka ti poh tah Tribalism kah pokna la awm. Kawl thli lawng “taw-tar” (thlang-raawng) tite tethli pon nih. Huhna tawi tih kawpok aka ceek thlang la awm. Miphun on cakaw lungna kawpok tah athlok van bal nih. Thlang phun tlo on thikat la khawsakna ty (Modern age) ah Tribalism (phungrym) on khawsakna he zarau-zadeng la awm. Kai phun, nang phun ti on pekbo tih Chin thli lawng khawsak atah; nupa kah tiisa thiingaan hangdang popa a herh ai. Baibul on tah kalh. Awltak cangpuina dawngah Khrih kah lungna on khat la (one in Christ) khaw sa u lah, ti. Khrih Zisu tah “Universe” lak ah bo ngai – nawh aw? One-in-Christ tah one-in-Universe lak ah bo ngai. One-Global lak ah bo ngai. Khrih Zisu aka tangna boih lawng thlangphun boih lungna thaina a khyh u – nawh aw? Tih nawh kawinih, nangkah Zisu tah zitca cawinih. Lungna lak ah kau ngai thaihu awm atah thui lah — awm ro monih.

Zisu lawng:

“Nangmi aka lungna thlaangthli byng te na lungna u kawinih, tu laksawng na dang u ai? Mangmu aka caawikungthli lawng pateng khaw te angte sai u nawh na ti aw?” Mathai 5:46


Make a one-time donation

Choose an amount

$5.00
$15.00
$100.00

Or enter a custom amount

$

Mah awlka on theology Pathen awltak cuihna cathut ca-uk ca-bel zawl ca tangkiik hun. Ka cathut thli he free de website he free nawh. Nan bawmna u saw ah Bawipa lawng zoutheenna pe tare hawn seh! Your contribution is appreciated.

Donate

Discover more

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Posted in