Eternal Agora

Photo by Matan Levanon on Pexels.com

January 4, 2025 ah Kawlram he kum 77 cup ai. Karen on Shan thli lawng thlawng de Kawl thli lawng a dang thaihu la awm — Aung San kah mawtna hui ah. Kum 77 he thlanghing pakhat kah hingkhui pyr aty-caan tling heet nawh ti thai la awm. Kawlram kah nainganzi-awlrui (political history) tah tawica hun. Zan veng Jonah lawng Assyria thlangthli (zaan Nineveh khaw tah tahe Iraq ram tengah awm) a thina yt ah Pathen aming u hau ai titih Pathen awltak thui-phawng pe ham a ngaih nawh. Pathen thinsana azawk congah thintawt ak la hengruila ka thui pe pon ti thaina ham rung phawng pe la awm.

Pathen thlang Jonah angla hengruila Kawlram ukkung thli kawng kawlkalh byh u lah sih.

Britisha lawng Kawlram Loihna pek he January 4, 1948. Thlem January 4, 2025 ah kum 77 (Double-Seven) bylh cup. Kawlram bran kawng byh veng:

Union of Burma — 1948 to 1962
Prime Ministers: U Nu, U Ba Swe, U Nu (term hihna)
Rammawtna laawng: 1947 Constitution
Civilian parliamentary democracy tak on ram a mawt. Kum 14 khui Kawlram ah Democracy awm ng’ti u thai la awm.

Revolutionary Council of the Union of Burma — 1962 to 1974
Military Dictator General Ne Win
Ram rawklii veng lawlawse mawtkung ka bi ai aka ti kung la awm. Mawtkung kah anbek zet a ten cong kalawng thlah ham a ngaih tlaih nawh dawngah Ram-aana bym rapsat la awm. Tawthlanzi Kawngci dung la awm.

Socialist Republic of the Union of Burma — 1974 to 1988
Socialist ram la awm. Socialist kah pokna he kum pacuut 19th zunzan ah Germany, Pyintit on Britain Europe ram kalawng tawng. Tecongah Soviet Union (USSR) lawng 1917 zunzan kalawng hawna. Taluk ram Communist Mao Zedong dung kalawng (1949) hawna. Socialist thli kah pokna he German thlangcuih (philosopher) Karl Marx on Friedrich Engels mi kah pokna dawng kalawng ana tawng hang. He veng zun ah Kawlram lawng khaw Socialist pokna te hawna van. Mawtkung president tah Ralkap bawi Ne Win amah tong tong. Party tlo awm nawh (one-party socialist state) – Socialist Langzin Party pakhat byng awm – amami rop. 1974 Constitution hawna.

SLORC, State Law and Order Restoration Council — 1988 to 1997
Ram ming Union of Burma te Union of Myanmar tila 1989 ah a thaw. Dictator Ralkap Saw Maung, ahu la tah Ralkap bawi Than Shwe lawng ngawldolh adang. Ne Win lawng ahyp la ram mawt tong tong. Ralkap bawi (dictators) thli lawng ram mawt toeng tong. 8888 Democracy Ayekhin Ralkap lawng ta tih Kawlram tah Ralkap kah mawtna (Dictatorship) hui ah kop a pha.

SPDC, State Peace and Development Council — 1997 to 2011
Ram ming la tah Union of Myanmar, mawtkung bran ming tah SPDC (Naingandaw Ngingwetpihpyahmu Tisawkyi Kawngci) la awm. Mawtkung Ralkap bawi (Dictator) Than Shwe tong tong la awm. 1997 ah SLORC te SPDC (Naingandaw Ayechantayayi Hnih Phunpyoyi Kawngci) la a thaw. Than Shwe dung la awm.

Republic of the Union of Myanmar — 2011 to 2021
Democracy ram heet nawh de Ralkap on Aung San Suu Kyi NLD rem u kawlkalh tih Kawlram mawt la awm. Ram mawtkung thli te thlangping lawng ana tyk u (democratic election awm). Mawtkung thli la tah: President Thein Sein (2011 – 2016), Htin Kyaw, Win Myint, Henry Van Theu. Aung San Suu Kyi on NLD party lawng Kawlram ata kawlkalhna ty la awm. 2008 Constitution athai te hawna u. Kawlram then hang pon ai ti on thlang bro nawh lawng ngaiypna bou thlang ana khyh u ty la awm. 1962 kum ang tala 2021 Feb ah Min Aung Hlaing hawna on Ralkap lawng Aana kop ana rawt — paicaih maila Kawlram Democracy!

Republic of the Union of Myanmar — 2021 to 2025
SAC, State Administration Council (Naingandaw Ciman Ukkyokyi Kawngci) la awm. Feb 1, 2021 ah 1962 style Ram Mawtna Aana athamah la rawtna (Military Coup) ty la awm. Ralkap bawi la khaw tling heet nawh Min Aung Hlaing dung la awm. Pokna angla awm pe nawh dawngah ram khui ah ral thouna-ral tlungna, khawdeng patangna liklui tat sak khyngdeng la awm.

SSPC, State Security and Peace Commission — 2025 to present
Sai nok angla, SAC te SSPC la July 31, 2025 ah thaw la awm. Ram mawt tlol pon dawngah Min Aung Hlain ngau dalh tih awm lii veng USA ah Donald Trump lawng khung US president adang cong kalawng Ralkap style awlthuina, ming thawna, zaan kah pokna thli diklai peng tawm angtok athaara kop ty veng, Min Aung Hlaing on Kawlram Ralkap thli hyk tila thaa kop adang u tih Yayi-Couza (Transitional Government) ming on Ralkap lawng ukna kop lawh angaih dawngah election ka sai ai tila thaa hyr lii la awm. SSPC tah Yayi-Couza la awm tih, Min Aung Hlaing khaw yayi Tamada tila ana thui u bal pon.

Zaan veng Israel cathli Egypt ram ah kum 400 thlai khaw ana sa u congah amah khawra la mel u kop — Tawngha thli lawng thuisut Messiah thang thaina hamla. Mawtkung Mosi on ramhym ah kum 40 khawvir u khing congah Joshua on haih Canaan ram (Khawitui on suktui laawngna ram – the Promised Land) te, Jordan tuiva ral kah Jeriko Vawng atlim sak u congah, a pang u. David sengpahrang capa Solomon dungah Jerusalem Tempul te Khrih thlan kum 960 zunzan ah asak u; Babylonia ram lawng aphe pe tih aram (Babylonian exile) ah akhyn pe. Babylonia ram takung Persia ram ukkung bawi Cyrus lawng Israel ca thli aram ah amel sak u kop — Tawngha thli lawng thuisut Messiah thangthaina ham. Jerusalem Tempul kop ana sak u. Alexanda the great lawng Persia ram ana ta coengah Rome ram lawng ana uk tih Herod bawi lawng Jerusalem Tempul (apabe) te abo tare la kop tlaih-vawngna asai. Zisu ko ko zingzawina he kah Jerusalem Tempul (apabe) te AD 70 zunzan ah Rome ram ukkung Titus lawng aphe pe la awm. Tecongah, Ramsa Thii on huuithlutna Judah phung te pahoi abot. Khrih pawm nawh Judah thli lawng Messiah a lamton bak bak u hun. He kah aka law ham koi Messiah lawng Jerusalem Tempul asak kop ai tila ngaiyp u. Kawpok la rai. Ongna aphun phun awm – he lai ah.

America ram (USA) ram pakhat la paina he July 4, 2026 ah kum 250 cup ai — ama nu on pa khaw Europe ram ah amel u kop tang ai aw? American ram paina tah saal la awm ham nawh, ramthai (Americanism) pai ham UK on Europe ram atlo tlo kalawng law u tih khawsak la awm dawngah — zaan nu on pa lawng awm nok khawra ah mel u kop tlaih manawh. Judah thli tah thlangkah saal la kum 400 thlai Egypt ram ah patang akhang u. Tecongah aram ah mel u kop tite ng’rel u Baibul dawngah. America ram ah Japanese on Taluk thli ana pha u lamha, tecongah, Fillipino on Korean, Vietnamese on atlo Southeast Asian (mami thum) thli ana pha u. Nu pa lawng awmnok khawra ah mel u kop thai tang ai aw he — awl awm nawh, rai tangkik. Tuitun li ah lunghang cip-at atlaak congah lungkah awlna pahoi a auh angla aw – awm ai? Matu on Dai ti bol de, Kachin, Karen oe Kawl ti khaw awm po thai ai aw — USA ah he. US bran-couza he a phun phun la awm thai – thuinamaiah, Donald Trump couza. Hethli lawng ramleng thlang zawl tare angaih u tare la awm. He thli kah pokna ah Merang (Thlangbawk) khaw ah na pha atah, Thlangbawk angla khawsak ango (Cultural Assimilation) ti. Merang awl cal ango, Merang buh cak thai aherh, Chevy khyh tih Cheese dolh popa ango (palom mainih). Democractic Party khaw Republican Party khaw palak ah thaw-thai parap. Thlangthai (mami ang thlangthli) thli ham thee thai parap, theen thai parap — hailam kah Nainganzi a u lawng ming thai ai. Ming thai nawh. He ang pokna lawng cuihna on dungvong hingna pek thai.


Make a one-time donation

Choose an amount

$5.00
$15.00
$100.00

Or enter a custom amount

$

Mah awlka on theology Pathen awltak cuihna cathut ca-uk ca-bel zawl ca tangkiik hun. Ka cathut thli he free de website he free nawh. Nan bawmna u saw ah Bawipa lawng zoutheenna pe tare hawn seh! Your contribution is appreciated.

Donate

Discover more

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Posted in