
Ka awmna Arizona ah ka pha cyk veng mah thlang athlok cala pum u thai nawh hun. Hakha Falam on Tedim Kawl thlang boih Fellowship khat ah boih ka pum u. Ahula tah Matu rangpui khat la cingcuui tih bu thai ka pai u — nuam tangkik. Amah tetah 2009 — 2010 zunzan la awm. Kum 11 thlai congah (2021—2022) Arizona Khrihca tah pahih la pek. He kah Matu Thlangbol pahih dawngah aka thum nawh thli hy tah “Thlangbol Church” la aka awm thli on Roman Catholic khat pahih thli la awm. Kawlram Matu peng ah awm nok tangte pon angla, bu pekna lawng khaw khui ah khat on khat tawhsihna on thiina pungtai sak. Tede khat ben ah thlangbol ham tha hyyrna tare pungtai sak van bal. Hetila America ram khaw thai ah raina Matu community lawng a tawng u. Khatsut tah khum (dyk) u pon tih khatsut tah state atlo la a pyn u. Khatsut bal tah state tlo kalawng avan pyn thli khaw awm van bal. Thlangthai toitoi aka law thli khaw awm.
American ram atah “community building” on “church planting” he khat la ren ren ceh sak la awm. Community building (khaw thai sakna) lawngtah mah khaw kah khaw bawi (village council) angla thlangping uk ana ngaih. Church planting (Khrih thlangbol paina) lawngtah Bibul kah cangpuina angla pastor-saya on ahamca thli lawng mawt (lead) tih thlangping lawng uk (rule) seh tikah pokna ben la cet. Members thli lawng pastor-saya atu la sak u nawh van angla pastor-saya lawng khaw member thli kah ukna hui ah awm pe ham a rih u. Member thli lawng pastor-saya bym rapsat tih angaih nawh atah voih thai la awm dawngah, pastor-saya lawng khaw arih van dawngah member thli metila ka bym pe rap thai ai (job security) tila a pok u. Pastor on member thli lak law kah vomtawina (relationship) mai heet nawh. Ka cakaw kheet nawh, ka miphyn kheet nawh tikah kawpok ceekna thli lawng khaw thlangbol on community ah raina mok avan khyn. Chin thli awmna hyyn rok ah he ang raina tyk tyk awm — Matu community byngah nawh. Tedawngah, he ang raina he “social problem” ti thai la awm. Social problem tihe khat kah raina tlaih nawh — miphyn pakhat kah moibo khawsak hingna dawng kalawng ava thong hangla awm dawngah “systemic problem” tila khaw thui thai la awm.
Matu community khui ah cathom thlang he awm heet nawh hun. American society, culture on khawsak ram-awk awm dan aka ming he awm taktak nawh hun – tihin to. Awlka ming byng on khaw he ang kawngtah zakming thai la awm nawh. Aka ming khat pahih tah awm mai ai — Arizona Matu community ah he. Mawtkung ahamca on pastor-saya thapekna, awmngaih sakna doudan he family, community ham zoutheenna la awm tihe ahuh u thai nawh. Mingna vot tih huhna tawi hun. American ram ah first generation ah khawsak palh pon ngon tah 2nd on 3rd generation ah raina tare tare tawng ai tikah mingna awm nawh.
Hetila raina khaw ling khawthuun bonglii ah metila khaw sa u lah ai. Mah byng zawm khingna lawng taa thai koi la awm nawh. Rangpui kah raina he rangpui thaa on nih taa thai la awm. Matu community ah rangpui tha cuutna hyyn tah “Khrihca Bu” la awm. Church (Khrihca bu) thaa zawlna hyyn ah rangpui kah raina pungtaai popa ai. Rangpui kah raina lawng khat kah raina, family raina tare tare thalrih pek ai. Mental tlawhna on khawdengna pung ai. Pathen zoutheenna sung ai — ka ti ngaihna nih.
Community building, he thaihu theen nih. Tede Khrih thlangbol paina on lou a hih nawh. Zu-va angla awm, tede, paihyn (role) song ango. He rawi he piit-khawngsa-naawng pon ngon tah situi on tui piit pawm thai nawh angla rop thai manawh.
Community building hetah “politics” ram uk khombelna he dilai kah cuihna zahawh thum. Khrih thlangbol paisakna he tah “Pathen bibina” (ministries) ben la awm.
Thlangbol thai paisakna (church planting) kawngah atawica ka thut ai. Lamhacyk ah Khrihca bu he song seh, aka song nawh Khrihca bu la awm bol seh, ti. Khrih thlangbol kah cangpuina Baibul awltak a songla cangpuikung la awm seh; misur on takaawi; tuinymna a song la awm sak seh, ti. Athuingaihna tah, cangpuina (doctrine) song seh, ti. Pathen aka rih thlang lawng uk seh, mawt seh, ti. Muithla ben Malham thlang lawng Pathen Awlka on cuncah seh, ti. Khrihca bu (church) kah mengtengna (purpose) song seh, ati bal. Awlpuik kok mengtengna pathum awm: Pathen koh bawkna; Ongca thli muithla tharaana ham on Khawdeng patang khang thli bawm tih Awlthang theen thuipekung (evangelism and mission) la awmna ham tihe nih. He kah thaihu pathum he ka-ngii cala (khat tah vaan la pawmsang tih khat te tah adang la vui thlak ham nawh) cet pui seh, tila Baibul lawng cangpui la awm. He kah Thlangbol mengtengna thaihu pathum kok he hawna sawl pon atah “church planting” tlaih ouh la “community building” village council khawbawi lawng vang atot khak angla ni awm ai. Pathen thum nawh atah poi op la ni awm ai. Te mai nih.
